«و کیست که بداند شاید تو برای چنین زمانی به مقام سلطنتی رسیده‌ای؟» استر ۴:۱۴
آیا چیزی به نام تصادف در زندگی مسیحی وجود دارد؟ آیا ممکن است ما فقط در زمان مناسب در مکان مناسب باشیم؟ و در مورد مکان اشتباه در زمان اشتباه چطور؟ یا آیا خدا سرنوشت ما را کنترل و هدایت می‌کند – حتی تا افرادی که ملاقات می‌کنیم، مکان‌هایی که بازدید می‌کنیم و زمان‌های خاصی که درگیر هستند؟ آیا این تصادف است یا مشیت؟
پاسخ به این سوال هم ساده و هم پیچیده است. ساده است زیرا پاسخ مستقیم یک کلمه‌ای مشیت است. کتاب مقدس تعلیم می‌دهد که خدا نه تنها در کنترل همه چیز در همه زمان‌ها حاکم است، بلکه او در واقع رویدادها را مطابق با اهداف ابدی خود برنامه‌ریزی و هدایت می‌کند. افسسیان ۱:۱۱ می‌گوید که او «همه چیز را مطابق با هدف اراده خود انجام می‌دهد.» و مزمور ۳۳:۱۱ می‌گوید که «نقشه‌های خداوند تا ابد پایدار است، اهداف قلب او در تمام نسل‌ها.» هیچ چیز به طور تصادفی یا اتفاقی رخ نمی‌دهد، و آنچه به نظر می‌رسد صرفاً شرایط خوش‌شانس یا بدشانس است، در واقع نتیجه نقشه‌های خداست.
یک سوال پیچیده
با این حال، پاسخ به سوال تصادف یا مشیت نیز پیچیده است – یعنی، از دیدگاه انسانی پیچیده است، به دلیل محدودیت‌های متناهی ما. ما همیشه تصویر بزرگ را نداریم تا به ما نشان دهد خدا چه کاری انجام می‌دهد و چرا آن را انجام می‌دهد. خداوند اعلام می‌کند: «همانطور که آسمان‌ها از زمین بلندترند، راه‌های من نیز از راه‌های شما بلندترند، و افکار من از افکار شما» (اشعیا ۵۵:۹ NIV). اینکه خدا تا چه حد به اراده گناهکارانه انسان، و همچنین اراده شیطان، اجازه می‌دهد در این دنیا در موارد خاص عمل کند، به راحتی قابل تعیین نیست. دوباره باید اذعان کنیم: «چه ناپیدا داوری‌های او، و راه‌های او فراتر از ردیابی!» (رومیان ۱۱:۳۳). و اینکه چگونه خدا می‌تواند اجازه دهد شر و ظلمی که توسط انسان‌ها و شیاطین انجام شده است، و همچنان «همه چیز را مطابق با هدف اراده خود انجام می‌دهد» فراتر از درک متناهی ماست.
زمان و مکان دقیق مداخله معجزه‌آسای و فوق‌طبیعی خدا در قوانین طبیعی‌اش همیشه روشن نیست. و رابطه دقیق بین دعاهای یک ایماندار، هم پاسخ داده شده و هم بی‌پاسخ، و تحقق نقشه‌ها و اهداف از پیش تعیین شده خدا، پاسخ ساده‌ای ندارد. با این حال، ما می‌دانیم که «دعای مرد عادل قدرتمند و مؤثر است» (یعقوب ۵:۱۶)، و همچنین «در همه چیز خدا برای خیریت کسانی که او را دوست دارند کار می‌کند» (رومیان ۸:۲۸). بنابراین در حالی که پاسخ کتاب مقدسی به سوال اصلی ما مشیت است و نه تصادف یا شانس – به هیچ وجه، شکل یا صورتی – باید اذعان کنیم که درک ما از این پاسخ بسیار ناقص است. بافت‌های پیچیده کارهای خدا در تاریخ گاهی اوقات بیشتر قابل تقدیر هستند تا قابل بررسی (مزمور ۱۳۱، ۱۳۹).
خدا در حال کار
قدردانی از مشیت یکی از مزایایی است که هنگام خواندن کتاب استر به دست می‌آید. مشیت موضوع کلی این کتاب عهد عتیق است. اگرچه نام خدا حتی یک بار در کتاب استر ذکر نشده است، اما در سراسر کتاب ما از کار خدا در پشت صحنه برای انجام اهدافش آگاه هستیم. این تصادف نیست، بلکه مشیت است که به وضوح در رویدادهای استر در حال کار است. نام خدا خوانده نمی‌شود، اما دست خدا در همه جای این کتاب مقدس آشکار است.
در واقع، مفهوم مشیت در استر تقویت می‌شود زیرا خدا انتخاب کرد که نام خود را در تیترها قرار ندهد، بلکه در همه جا بین خطوط قرار دهد. در اینجا یک درس عملی بزرگ برای ما وجود دارد. بارها خدا خود را در برخورد با ما آشکار نمی‌کند، و با این حال می‌توانیم مطمئن باشیم که او بی‌صدا و پیوسته در زندگی ما کار می‌کند تا اهداف نیکوی خود را به انجام برساند: «مطمئن از این، که او که کاری نیکو در شما آغاز کرد، آن را تا روز مسیح عیسی به کمال خواهد رساند» (فیلیپیان ۱:۶).
رویدادهای کتاب استر حدود ۴۷۵ سال قبل از میلاد در سرزمین پارس، جایی که امروز ایران است، رخ داد. یهودیان سال‌ها قبل (۵۸۶ قبل از میلاد) زمانی که ارتش بابل تحت فرمان نبوکدنصر ملت آنها را فتح کرد و معبد را سوزاند، مجبور به ترک سرزمین خود به عنوان اسیر شده بودند. پس از سقوط بابل به دست پارسیان در سال ۵۳۹، پادشاه پارس، کوروش، فرمانی صادر کرد که به یهودیان اجازه بازگشت به سرزمین یهودا را می‌داد. حدود ۵۰,۰۰۰ یهودی در آن زمان به اورشلیم بازگشتند، اما بسیاری دیگر ترجیح دادند در نزدیکی بابل و سایر مناطق امپراتوری رو به گسترش پارس بمانند.
برخی از یهودیان تحت حکومت پارس رونق گرفتند و حتی برخی از آنها مناصب سیاسی داشتند. برای مثال، دانیال و نحمیا، مناصب بالایی در دولت پارس داشتند (دانیال ۶:۱؛ نحمیا ۱:۱۱). مردخای، پسر عمو و سرپرست بزرگتر استر، نیز نوعی پست دولتی داشت. عبارت «نشسته در دروازه پادشاه» در استر ۲:۲۱ به نظر می‌رسد این را نشان می‌دهد. با این حال، در این زمان مقدار قابل توجهی یهودستیزی نیز وجود داشت، همانطور که استر ۳:۱۳ و ۹:۱ نشان می‌دهد.
در این بستر تاریخی بود که هامان – یک مقام عالی‌رتبه دولتی و شخصیت شرور داستان – مطمئن بود که نقشه او برای کشتن همه یهودیان امپراتوری اجرا خواهد شد (استر ۳:۸،۱۳). طبیعتاً، به نظر می‌رسید که تمام امید برای یهودیان از بین رفته است. قرعه به معنای واقعی کلمه انداخته شد (استر ۳:۷). طرح شیطان برای از بین بردن قوم خدا، که مسیح موعود از آنها می‌آمد، بی‌عیب و نقص به نظر می‌رسید. اما مشیت در کار بود.
مکان مناسب، زمان مناسب
خشایارشا اول (اخشورش شکل عبری این نام است) بیش از کمی عصبانی شد وقتی ملکه وشتی از نمایش بدن زیبای خود در ضیافت و مهمانی نوشیدنی پادشاه خودداری کرد (استر ۱:۱۰-۱۲). تبعید بعدی وشتی راه را برای یک ملکه جدید باز کرد تا این موقعیت تأثیرگذار را با پادشاه اخشورش به دست آورد. مشیت! و اتفاقاً استر زیبا در زمان مناسب در مکان مناسب قرار گرفت و به عنوان ملکه جدید انتخاب شد. مشیت بیشتر!
بیایید برای یک درس عملی مکث کنیم. آیا ممکن نیست که خدا زیبایی یا توانایی‌های منحصر به فرد شما را به طور حاکمانه برای استفاده‌ای خاص برای جلال خود مقرر کرده باشد؟ به تمام عواملی فکر کنید که «فقط اتفاقاً» برای استر به هم پیوستند. حتی حال پادشاه نیز در تاریخ حضور استر درست بود. این امر به ویژه زمانی مهم است که از منابع غیر کتاب مقدسی می‌آموزیم که خشایارشا اول یک امپراتور بسیار ظالم، بدخلق و دمدمی مزاج بود. این واقعیت به ما کمک می‌کند تا آیاتی مانند استر ۴:۱۱ را درک کنیم، که به ما می‌گوید «او کسانی را که بدون دعوت به او نزدیک می‌شدند، به مرگ محکوم می‌کرد.» دوباره مشیت را در کار می‌بینیم که استر را به مکان و موقعیت در طرح و هدف خدا برای نجات قومش می‌آورد.
باید توجه داشت که خدا به هیچ وجه استر را در موقعیت سازش‌کارانه‌ای قرار نداد. شب او با پادشاه (استر ۲:۱۴-۱۶) عمل زنا نبود. تمام زنان حرمسرای پادشاه همسر پادشاه محسوب می‌شدند. خشایارشا اول چند همسر داشت، اما استر زناکار نبود. شاید استر ۴:۱۴ – «برای چنین زمانی» – بتواند مستقیماً به موقعیت یا شغلی که خدا اکنون شما را در آن قرار داده است، اعمال شود. هرگز به تصادف، شانس یا اتفاق فکر نکنید، بلکه به مشیت.
در همین حال، مردخای اتفاقاً توطئه‌ای برای ترور پادشاه اخشورش را شنید. این اطلاعات از طریق استر به پادشاه منتقل شد و در سوابق سلطنتی ثبت گردید (استر ۲:۲۱-۲۳). طولی نکشید که این رویدادها نیز مشیت‌آمیز از آب درآمدند. یک شب پادشاه اخشورش خوابش نمی‌برد، بنابراین وقت خود را با خواندن آن سوابق گذراند. مطمئناً، او درباره وفاداری مردخای خواند و تصمیم گرفت به او پاداش دهد (استر ۶:۱-۳). خدا حتی بر بی‌خوابی پادشاه و مطالب خواندنی او نیز کنترل داشت.
در همین زمان، هامان شرور به کاخ رسید تا اجازه درخواست کند که مردخای را به دار آویزد. هامان از این یهودی وفادار متنفر بود زیرا او از تعظیم در برابر هر انسانی، حتی هامان متعالی، خودداری می‌کرد. پادشاه از هامان پرسید: «برای مردی که پادشاه می‌خواهد او را تکریم کند، چه باید کرد؟» (استر ۶:۶). چشمان هامان روشن شد وقتی به راه‌هایی فکر کرد که خودش می‌توانست با لباس‌های سلطنتی و تاج در شهر رژه برود. او حتی خواب هم نمی‌دید که پادشاه مردخای را در نظر دارد. و حدس بزنید چه کسی باید رژه را برای مردخای رهبری می‌کرد؟ هامان! چه مشیتی!
آزمون ایمان
استر به این نتیجه رسیده بود که باید به خاطر قوم خود عمل کند، حتی به قیمت جانش. فقط به این دلیل که استر به طور مشیت‌آمیز به موقعیت تأثیرگذار خود آورده شد، به این معنی نبود که زندگی آسان خواهد بود یا خدا ایمان او را آزمایش نخواهد کرد. خدا ایمان ما را آزمایش می‌کند! (یعقوب ۱:۳؛ اول پطرس ۱:۷). آیا شما در حال حاضر در موقعیتی که خدا شما را در آن قرار داده است، آزمایش می‌شوید؟ آیا می‌توانید با ایمان بگویید، همانطور که استر گفت: «اگر هلاک شوم، هلاک شوم» (استر ۴:۱۶).
مطمئناً تصادفی نبود که اخشورش نه تنها عصای طلایی را به استر داد، بلکه تا نیمی از امپراتوری پارس را نیز به او پیشنهاد کرد (استر ۵:۲-۳). باورنکردنی! استر فقط امیدوار بود که پادشاه به او فرصتی برای التماس رحمت برای قومش بدهد. او هرگز انتظار یک چک سفید را نداشت. مشیت! خدا هنوز «قادر است بیش از آنچه ما بخواهیم یا تصور کنیم، انجام دهد» (افسسیان ۳:۲۰). اتفاقاً، اگر نیمی از امپراتوری پارس به شما پیشنهاد می‌شد، چه چیزی می‌خواستید؟
نجات یک ملت
در نتیجه شجاعت و وفاداری استر، هامان شرور از بین رفت – «بر چوب دار که برای مردخای آماده کرده بود، آویخته شد» (استر ۷:۱۰) – و قوم یهود نجات یافتند. البته، از دیدگاه الهی، همه چیز مشیت بود. حتی قرعه‌کشی هامان (استر ۳:۷) نیز توسط دست خدا کنترل شد تا یهودیان هشت ماه فرصت داشته باشند برای دفاع خود آماده شوند. امثال ۱۶:۳۳ می‌گوید: «قرعه انداخته می‌شود... اما هر تصمیم آن از جانب خداوند است.» این واقعیت که فرمان پارسی برای کشتن همه یهودیان قابل لغو نبود (استر ۸:۸) نیز بخشی از نقشه خدا بود. فرمان جدیدی که این «قانون مادها و پارسیان» را خنثی کرد، نه تنها منجر به حفظ یهودیان شد، بلکه به از بین بردن بسیاری از یهودستیزان نیز انجامید. جشن پوریم، که هنوز سالانه توسط بسیاری از یهودیان برگزار می‌شود، برای جشن گرفتن این رویدادها آغاز شد.
همه این رویدادها در کتاب استر نتیجه مشیت بود، نه تصادف. و رویدادهای زندگی ما امروز نیز توسط تصادف یا شانس اداره نمی‌شوند. همه آنها بخشی از نقشه مشیت‌آمیز خدا برای برکت نهایی ما هستند.
