رحمت خدا
رحمت خدا یک موضوع اصلی در کتاب مقدس است. کلمه انگلیسی 341 بار در کتاب مقدس ظاهر می‌شود، در حالی که چهار کلمه عبری و سه کلمه یونانی مرتبط با آن در مجموع 454 بار ظاهر می‌شوند. آنها همچنین به عنوان «مهربانی»، «محبت»، «نیکی»، «لطف»، «شفقت» و «ترحم» ترجمه شده‌اند. از 66 کتاب در کتاب مقدس، تنها 16 کتاب از یکی از این کلمات برای رحمت استفاده نمی‌کنند.
ما اغلب فکر می‌کنیم که عدالت و داوری، خدای اسرائیل را مشخص می‌کند، در حالی که فیض و رحمت به خداوند کلیسا تعلق دارد. با این حال، عهد عتیق بیش از چهار برابر عهد جدید در مورد رحمت صحبت می‌کند. خروج 33:19 و 34:6-7 به ما نشان می‌دهد که رحمت ماهیت اصلی آنچه خداست، می‌باشد:
«آنگاه او گفت: «من تمام نیکویی خود را از پیش تو عبور خواهم داد و نام خداوند را پیش تو اعلام خواهم کرد. من بر هر که بخواهم فیض خواهم بخشید و بر هر که بخواهم ترحم خواهم کرد» (NKJV). «و خداوند از پیش او عبور کرد و اعلام کرد: «خداوند، خداوند خدا، رحیم و مهربان، دیرخشم و سرشار از نیکویی و راستی، رحمت را برای هزاران نفر حفظ می‌کند، گناه و تجاوز و خطا را می‌بخشد، به هیچ وجه گناهکار را تبرئه نمی‌کند، گناه پدران را بر فرزندان و فرزندان فرزندان تا نسل سوم و چهارم مجازات می‌کند.»
در حالی که رحمت یک مفهوم مهم است، تعریف آن تا حدودی دشوار است، به خصوص که «فیض» اغلب با آن همراه است و این دو اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند. این کلمات ممکن است بارها با هم ظاهر شوند، اما معنای یکسانی ندارند. «فیض» اغلب با بخشش حاکمیت لطف کاملاً نالایق مرتبط است و به طور خاص با نجات مرتبط است. «رحمت» اغلب با جلوگیری از داوری مرتبط است:
«زیرا داوری بدون رحمت برای کسی است که رحم نشان نداده است. رحمت بر داوری پیروز می‌شود» (یعقوب 2:13).
مزمور 136 موضوع «زیرا رحمت او تا ابد باقی است» را در هر یک از 26 آیه تکرار می‌کند که جنبه‌های بی‌نظیر محبت خدا به اسرائیل را فهرست می‌کند. کمتر از چهار بار نمی‌خوانیم «خداوند را شکر کنید... زیرا رحمت او تا ابد باقی است» (آیات 1، 3) یا «خدای... را شکر کنید زیرا رحمت او تا ابد باقی است» (آیات 2، 26). نه تنها رحمت او تا ابد باقی است، بلکه به ما گفته شده است که رحمت او «عظیم» است (اول پادشاهان 3:6)، «فراوان» (مزمور 86:5؛ اول پطرس 1:3)، «مهربان» (لوقا 1:78)، «از ازل تا ابد بر کسانی که از او می‌ترسند» (مزمور 103:17) و «متنوع» یا دارای ویژگی‌های بسیاری است (نحمیا 9:19). ما می‌توانیم با مزمورنویس همراه شویم و بگوییم: «من با صدای بلند از رحمت تو خواهم خواند» (مزمور 59:16).
سه جنبه
همانطور که ما با دقت کتاب مقدس را در مورد رحمت خدا مطالعه می‌کنیم، خواهیم دید که سه بخش دارد:
- رحمت عمومی خدا. این نه تنها به همه انسان‌ها – ایمانداران و بی‌باوران به طور یکسان – بلکه به تمام خلقت گسترش می‌یابد. «خداوند برای همه نیکوست و رحمت‌های مهربان او بر تمام کارهای اوست» (مزمور 145:9). «او به همه زندگی، نفس و همه چیز را می‌دهد» (اعمال 17:25).
- رحمت خاص خدا. این نسبت به فرزندان انسان اعمال می‌شود، به آنها کمک می‌کند و تمام نیازهای زندگی را به آنها می‌دهد. «زیرا او خورشید خود را بر بدان و نیکان طلوع می‌دهد و باران را بر عادلان و ناعادلان می‌فرستد» (متی 5:45).
- رحمت حاکمیت خدا. این برای وارثان نجات محفوظ است و به آنها در یک عهد از طریق واسطه منتقل می‌شود.
فقط برای توضیح بیشتر تفاوت بین نوع دوم و سوم، رحمت‌های خدا که بدان از آن لذت می‌برند فقط موقتی هستند – آنها برای حالهستند. هیچ رحمتی فراتر از قبر به آنها گسترش نخواهد یافت. اشعیا 27:11 می‌گوید: «زیرا این قومی است که فهمی ندارد؛ بنابراین، آن که آنها را ساخت، بر آنها رحم نخواهد کرد و آن که آنها را شکل داد، به آنها لطفی نشان نخواهد داد.» خدا هرگز نمی‌تواند از رحمت دست بردارد زیرا این ماهیت اوست: «خداوند مهربان و عادل است؛ بله، خدای ما رحیم است» (مزمور 116:5). اما اعمال رحمت او توسط اراده حاکمیت او تنظیم می‌شود. این تنها فیض حاکمیت خالص است که فعالیت رحمت الهی را تعیین می‌کند. پولس این را در رومیان 9:15 بیان می‌کند: «من بر هر که بخواهم رحم خواهم کرد» (به خروج 33:19 مراجعه کنید).
رحمت خدا با گناهکاران
ارتباط بین رحمت و فیض خدا در برخورد او با گناهکاران در کتاب مقدس مانند افسسیان 2:4-8 دیده می‌شود: «اما خدا، که در رحمت غنی است، به خاطر محبت عظیم خود که با آن ما را دوست داشت، حتی زمانی که ما در گناهان مرده بودیم، ما را با مسیح زنده کرد (به فیض نجات یافته‌اید)، و ما را با هم برخیزاند، و ما را با هم در مکان‌های آسمانی در مسیح عیسی نشاند، تا در اعصار آینده غنای بی‌حد فیض خود را در مهربانی خود نسبت به ما در مسیح عیسی نشان دهد. زیرا به فیض از طریق ایمان نجات یافته‌اید، و این از خودتان نیست؛ این هدیه خداست.» تیطس 3:3-7 اضافه می‌کند: «زیرا ما خود نیز زمانی نادان، نافرمان، فریب‌خورده، خدمتگزار شهوات و لذت‌های مختلف، زندگی در بدخواهی و حسادت، نفرت‌انگیز و متنفر از یکدیگر بودیم. اما هنگامی که مهربانی و محبت خدا نجات‌دهنده ما نسبت به انسان ظاهر شد، نه به وسیله اعمال صالحی که ما انجام داده‌ایم، بلکه طبق رحمت خود ما را نجات داد، از طریق شستشوی تولد دوباره و تجدید روح‌القدس، که او به فراوانی بر ما از طریق عیسی مسیح نجات‌دهنده ما ریخت، تا با فیض او توجیه شده، وارثان طبق امید زندگی ابدی شویم.»
این از طریق یا به دلیل رحمت مهربان خدای ما بود که مسیح به اینجا برای مردم خود فرستاده شد (لوقا 1:78). شایستگی‌های خداوند عیسی و کار تمام شده او بر روی صلیب این امکان را برای خدا فراهم می‌کند که به عدالت به ما رحمت نشان دهد. اگر خدا آنچه را که شایسته آن هستیم به ما می‌داد، همه ما، همین الان، برای ابدیت محکوم می‌شدیم. داوود فریاد زد: «بر من رحم کن، ای خدا، طبق محبت تو؛ طبق کثرت رحمت‌های مهربان تو، گناهان مرا محو کن. مرا از گناهانم کاملاً بشوی و از خطایایم پاک کن» (مزمور 51:1-2). التماس به خدا برای رحمت، از او می‌خواهد که داوری را که شایسته آن هستیم، متوقف کند و به جای آن، بخششی را به ما عطا کند که به هیچ وجه آن را به دست نیاورده‌ایم. خدا به روح واقعاً توبه کننده رحمت نشان می‌دهد!
ما هیچ چیز از خدا شایسته نیستیم. خدا هیچ چیز به ما بدهکار نیست. هر خوبی که تجربه می‌کنیم نتیجه فیض خداست (افسسیان 2:5). خدا لطف می‌کند – او چیزهای خوبی به ما می‌دهد که شایسته آن نیستیم و هرگز نمی‌توانیم به دست آوریم. رحمت و فیض به بهترین وجه در نجاتی که از طریق عیسی مسیح در دسترس است، نشان داده می‌شود. ما شایسته داوری هستیم، اما اگر عیسی مسیح را به عنوان نجات‌دهنده بپذیریم، رحمت خدا را به دست می‌آوریم و از داوری نجات می‌یابیم. به فیض، ما نجات، آمرزش گناهان و زندگی فراوانی را دریافت می‌کنیم که از اینجا آغاز می‌شود، زیرا از رابطه‌ای با خدا به عنوان پدرمان لذت می‌بریم و به ابدیت در بهشت با او چشم دوخته‌ایم.
پاسخ ما نسبت به خدای رحمت
به دلیل رحمت و فیض خدا، ما در عبادت و شکرگزاری به زانو می‌افتیم. به یاد می‌آوریم که «از طریق رحمت‌های خداوند ما نابود نمی‌شویم، زیرا شفقت‌های او هرگز تمام نمی‌شود. آنها هر صبح تازه هستند؛ وفاداری تو عظیم است» (مرثیه‌ها 3:22-23). میکاه گفت: «کیست خدایی مانند تو، که گناه را می‌بخشد... زیرا او از رحمت لذت می‌برد... او... بر ما شفقت خواهد داشت و گناهان ما را مغلوب خواهد کرد. تو تمام گناهان ما را به اعماق دریا خواهی افکند» (میکاه 7:18-19). خوب است به یاد آوریم که «رحمت خداوند از ازل تا ابد بر کسانی است که از او می‌ترسند و عدالت او بر فرزندان فرزندان» (مزمور 103:17).
زیرا او «پادشاه ابدی، نامیرا، نادیدنی... خدایی که تنها حکیم است» (اول تیموتائوس 1:17) و «حاکم مبارک و تنها، پادشاه پادشاهان و خداوند خداوندان» (6:15) است، بنابراین باید «خداوند خداوندان را شکر کنیم! زیرا رحمت او تا ابد باقی است» (مزمور 136:3).
رحمت هنوز امروز در دسترس است
سه مثال خاص در مزمور 136 از تدبیر حاکمیت خدا آورده شده است:
- او در سفر «بیابان» (آیه 16) قوم خود را محافظت و پناه می‌دهد،
- او پیروزی‌ها را بر «دشمنان» بزرگ (آیه 24) ممکن می‌سازد، و
- او «غذا به همه موجودات زنده» (آیه 25) می‌دهد.
جزئیات تدبیر خدا و مثال‌های فراوان در کتاب مقدس بی‌شمارند. با این حال، در این سه زمینه، ما برای هر موقعیتی امید پیدا می‌کنیم. عبرانیان 4:16 اعلام می‌کند: «پس بیایید با جسارت به تخت فیض نزدیک شویم، تا رحمت بیابیم و فیض را برای کمک در زمان نیاز پیدا کنیم.» پولس رسول به ما یادآوری می‌کند که خدای ما «پدر رحمت‌ها و خدای همه تسلی است، که ما را در تمام سختی‌هایمان تسلی می‌دهد، تا بتوانیم کسانی را که در هر مشکلی هستند، با تسلی‌ای که خودمان از خدا دریافت کرده‌ایم، تسلی دهیم» (دوم قرنتیان 1:3-4). رحمت از او سرچشمه می‌گیرد، و همانطور که ما رحمت و تسلی او را تجربه می‌کنیم، باید آنها را با دیگران به اشتراک بگذاریم.
رحمت در نمایش
رحمت باید در زندگی هر ایماندار دیده شود. یک مثال عالی از چنین رحمتی در لوقا 10:25-37 یافت می‌شود، جایی که ما در مورد مسافری می‌خوانیم که به مردی که مورد ضرب و شتم و سرقت قرار گرفته بود کمک کرد. همانطور که سامری نیکو زخم‌های قربانی بیچاره را بست، به او رحمت نشان داد. هنگامی که او را به نزدیکترین مسافرخانه برد و هزینه اقامت او را تا زمانی که خوب شد پرداخت کرد، فیض نشان داد. رحمت او درد را تسکین داد و فیض او برای شفا فراهم کرد!
به همین ترتیب، واضح‌ترین راهی که می‌توانیم رحمت نشان دهیم از طریق اعمال فیزیکی است. همانطور که خداوند عیسی به طور خاص فرمان داد، ما باید گرسنگان را سیر کنیم، برهنگان را بپوشانیم، بیماران و زندانیان را ملاقات کنیم و در جایی که می‌توانیم کمک عملی ارائه دهیم. در متی 5:7 خداوند گفت: «خوشا به حال رحیمان، زیرا آنها رحمت خواهند یافت.» نشان دادن رحمت فقط یک ایده عهد جدید نیست – به آنچه تثنیه 15:7-8 در مورد آن می‌گوید نگاه کنید: «اگر در میان شما برادر فقیری باشد، در هر یک از دروازه‌های سرزمین شما که خداوند خدای شما به شما می‌دهد، دل خود را سخت نکنید و دست خود را از برادر فقیر خود نبندید، بلکه دست خود را به روی او باز کنید و با میل به او به اندازه نیازش قرض دهید، هر چه که نیاز دارد.»
ما باید به کسانی که به نظر می‌رسد دشمنان ما هستند، طبق لوقا 6:27-36، رحمت نشان دهیم. پولس نوشت: «پس، به عنوان برگزیدگان خدا، مقدس و محبوب، رحمت‌های مهربان، مهربانی، فروتنی، ملایمت، صبر را بپوشید؛ یکدیگر را تحمل کنید و یکدیگر را ببخشید، اگر کسی شکایتی علیه دیگری دارد؛ همانطور که مسیح شما را بخشید، شما نیز باید چنین کنید» (کولسیان 3:12-13).
ما از این آیات می‌فهمیم که رحمت باید هم با نگرش و هم با اعمال ما نشان داده شود. رحمت کینه به دل نمی‌گیرد، کینه نمی‌ورزد، از شکست‌ها یا ضعف‌های دیگران سوءاستفاده نمی‌کند و گناه دیگران را علنی نمی‌کند.
رحمت ترحم نشان می‌دهد، همانطور که خداوند عیسی از صلیب نشان داد، وقتی گفت: «پدر، آنها را ببخش، زیرا نمی‌دانند چه می‌کنند» (لوقا 23:34). به دزد توبه کننده بر روی صلیب، رحمت می‌توانست بگوید: «به راستی به تو می‌گویم، امروز با من در بهشت خواهی بود» (آیه 43).
رحمت باید در نحوه اصلاح یکدیگر دیده شود: «... با فروتنی کسانی را که در مخالفت هستند اصلاح کنید، اگر خدا شاید به آنها توبه عطا کند، تا حقیقت را بدانند» (دوم تیموتائوس 2:25). یهودا 21-23 همین فکر را ادامه می‌دهد: «خود را در محبت خدا حفظ کنید، به رحمت خداوند ما عیسی مسیح برای زندگی ابدی چشم بدوزید. و بر برخی شفقت داشته باشید، تمایز قائل شوید؛ اما دیگران را با ترس نجات دهید، آنها را از آتش بیرون بکشید، حتی از لباسی که با جسم آلوده شده است متنفر باشید.»
خداوند عیسی مثلی در مورد خادمی نابخشودنی گفت. خادمی بدهی بزرگی به ارباب خود داشت که نمی‌توانست آن را بپردازد و از ارباب خود التماس کرد که با او صبور باشد. او التماس رحمت کرد! اما پس از بخشش، به سراغ کسی رفت که در مقایسه با او بسیار کمتر بدهکار بود. او با اصرار بر بازپرداخت هر سنت، این بدهکار را به زندان انداخت. هنگامی که ارباب داستان را شنید، «او را فراخواند [و] به او گفت: «ای خادم شریر! من تمام آن بدهی را به تو بخشیدم زیرا تو از من التماس کردی. آیا تو نیز نباید بر همکار خود شفقت می‌داشتی، همانطور که من بر تو ترحم کردم؟» (متی 18:32-33).
همانطور که دیدیم، به ما رحمت نامحدودی نشان داده شده است، که بدهی گناه ما را که قادر به بازپرداخت آن نیستیم، لغو می‌کند. ما هر روز به ما رحمت نشان داده می‌شود. پس چگونه می‌توانیم از نشان دادن رحمت به کسانی که در زندگی خود با آنها روبرو می‌شویم، خودداری کنیم؟ این نه تنها شامل دعا برای یکدیگر است، بلکه باید در رسیدن به گمشدگان نیز رحمت نشان دهیم.
بیایید دوباره کلمات ارمیا را به خود یادآوری کنیم: «از طریق رحمت‌های خداوند ما نابود نمی‌شویم، زیرا شفقت‌های او هرگز تمام نمی‌شود. آنها هر صبح تازه هستند؛ وفاداری تو عظیم است» (مرثیه‌ها 3:22-23).
