آیا تا به حال به یک موتر بزرگ و چشمگیر نگاه کرده‌اید و از خود پرسیده‌اید که رانندگی با آن در شهر چگونه خواهد بود؟ شش سال پیش، زمانی که زندگی‌ام بسیار بد به نظر می‌رسید، یک دوست خوب به من گفت که «وقت آن است که الهیات مسیحی خود را به آزمایش بگذارم.»
من به مدت ۲۵ سال در انگلستان و سودان معلم کتاب مقدس بودم. مطالعه من در مورد خدا و کاربرد کتاب مقدس در زندگی روزمره همیشه «خوب به نظر می‌رسید». اکنون در فراز و نشیب‌های زندگی روزمره، به خصوص در نشیب‌ها، چگونه «زندگی» خواهد کرد؟ در طول سال ۲۰۰۱ سلامتی نسبتاً خوب من از بین رفت. در شش سال گذشته آنچه را که باور دارم – و آنچه را که قبلاً موعظه می‌کردم – به شدت مورد آزمایش قرار گرفته است.
من کتاب ایوب را چندین بار خوانده‌ام. ساعت‌ها در حضور خدا، اغلب با درد جسمی، به آن فکر کرده‌ام. اعتراف می‌کنم که از آنچه خدا به نظر می‌رسد با زندگی من انجام می‌دهد، ناامید شده‌ام. از ناتوانی‌ام در انجام آنچه می‌دانستم خدا مرا به آن فراخوانده بود، ناامید شده‌ام. با این حال، حقایق امروز این است که به جای شبانی یک کلیسای هیجان‌انگیز در یک پایتخت آفریقایی، من دائماً وقت خود را با داکتران در شفاخانه‌ها می‌گذرانم.
من کشف کردم که کتاب ایوب عمدتاً در مورد خدا است. من آموخته‌ام که رنج من – درد، بدبختی و از دست دادن من – نیز عمدتاً در مورد خدا است. پدر آسمانی مهربان من با زندگی‌ای که به او سپرده‌ام چه می‌کند؟ قدیمی‌ترین کتاب در کتاب مقدس ما نشان می‌دهد که پدر من با یک شیخ ثروتمند و خداپرست به نام ایوب سر و کار دارد. این کتاب دو کاربرد اساسی را برای ما مطرح می‌کند: چرا ما خدا را می‌پرستیم، و چه اتفاقی برای آن پرستش می‌افتد وقتی خدا کاری را که ما فکر می‌کنیم باید انجام دهد، انجام نمی‌دهد؟
در ایوب ۱ و ۲، شیطان همیشه سرکش، کلمات و اعمال خدا را مورد مناقشه قرار می‌دهد. او انگیزه‌های ایوب را برای ترس از خدا به چالش می‌کشد. او به اخلاق صادقانه ایوب شک می‌کند. شیطان برای اثبات اشتباه بودن خدا، ثروت و سلامتی ایوب را از او می‌گیرد. در فصل‌های ۳-۳۷، چهار مرد با ایوب در مورد رنج‌های ناامیدکننده‌اش صحبت می‌کنند. در فصل‌های ۳۸-۴۱، خود خدا صحبت می‌کند. فصل ۴۲ نتایج را در زندگی همه توصیف می‌کند. من دوازده چیزی را که در طول زمان خود با خدا و در این کتاب در سال‌های اخیر در مورد رنج آموخته‌ام، به شما ارائه می‌دهم.
۱. رنج برای اهداف آسمانی است. (ایوب ۱:۶-۸؛ ۲:۱-۳)
خدای ما بر همه چیز سلطنت می‌کند! ما نگاهی اجمالی به یکی از جلسات شورای آسمان در حضور خدا داریم. ما کشف می‌کنیم که حتی فرشتگان و موجودات روحی نیز کاملاً در برابر خدای خالق بزرگ ما پاسخگو هستند. اگرچه ایوب هرگز هیچ یک از اینها را نمی‌دانست (تا آنجا که ما می‌دانیم)، هر آنچه که بعداً در داستان اتفاق افتاد، به دلیل تبادل نظراتی بود که خدا در این شورا آغاز کرد.
هنگامی که ما رنج را می‌بینیم یا تجربه می‌کنیم، خوب است به یاد داشته باشیم که خدا ممکن است اهدافی داشته باشد که برای ما آشکار نیستند. یک سوال خوب برای پرسیدن این است که «در آسمان چه اتفاقی می‌افتد که این اتفاق می‌افتد؟»
۲. رنج ناعادلانه وجود دارد. (ایوب ۱:۱-۳،۵،۸،۲۲؛ ۲:۳)
رنج با رعایت مذهبی یا ثروت مادی جلوگیری نمی‌شود. محافظت خدا از مردم یا چیزهایی که برای ما عزیز هستند را نمی‌توان با هیچ نوع پولی خرید. ایوب به عنوان یک کاهن، به طور منظم خانواده خود را به خدا تقدیم می‌کرد. عادات خداپسندانه همیشه مهم هستند. اما درست بودن در چشمان خدا هیچ کس (یا کسانی که او برایشان دعا می‌کند) را از رنج مصون نمی‌کند. اشتباه است که باور کنیم اگر ما عادل باشیم، لزوماً در این دنیا موفق خواهیم شد.
۳. رنج واقعاً دردناک است! (ایوب ۲:۱۲-۱۳)
هنگامی که خدا انسان را آفرید، از آنچه ساخته بود خشنود بود (پیدایش ۱:۳۱). خدا می‌دانست که ما می‌توانیم درد جسمی و عاطفی را احساس کنیم، با این حال از نتایج خوب آفرینش خود خشنود بود.
ایوب گله‌های خود را به دزدان و صاعقه از دست داد. او فرزندان بالغ خود را در یک طوفان شن (هبوب) از دست داد. او که با ثروت و سلامتی برکت یافته بود، از هر دو محروم شد. این او را عمیقاً از درون آزار داد. در بیرون، پوست آلوده‌اش نیز به شدت درد می‌کرد. رنج او برای دیگران قابل مشاهده بود.
همسر ایوب غرق در ناامیدی، خشم و عصبانیت شد. تماشای رنج کشیدن یک عزیز و احساس ناتوانی در جلوگیری از آن، فوق‌العاده دشوار است. او ایوب را ترغیب کرد که کاری را انجام دهد که می‌دانست در نظر خدا اشتباه است (ایوب ۲:۹؛ ۱:۵). آنها با یکدیگر درگیر شدند و به دردشان افزودند.
مرثیه ایوب نشان‌دهنده عذاب عمیق و تلخی روح اوست (ایوب ۳:۱-۳). وضعیت او ناامیدکننده به نظر می‌رسید (ایوب ۱۴:۱۳). رنج، تنهایی را برای ایوب به ارمغان آورد، حتی با وجود اینکه «دوستان» با او بودند (ایوب ۱۹:۱۳-۲۱). برای او بسیار سخت بود. با این حال، ما می‌دانیم که او هنوز برکت یافته بود و در واقع توسط خدا مورد استفاده قرار می‌گرفت.
۴. رنج تحت کنترل خداست. (ایوب ۱:۱۲؛ ۲:۶)
خداوند تمام قدرت نهایی را در اختیار دارد. خدا هر آنچه ایوب داشت را به دست شیطان سپرد، اما برای آنچه شیطان می‌توانست انجام دهد، محدودیت‌هایی تعیین کرد. خداوند اجازه بسیاری از کارها را داد، اما نه بیشتر. شیطان ابتدا از آسیب رساندن فیزیکی به ایوب منع شد. سپس او فقط باید به او اجازه زندگی می‌داد.
خداوند حاکم است. خدا می‌تواند هر زمان که بخواهد برای توقف رنج مداخله کند. وقتی او انتخاب می‌کند که این کار را نکند، به این دلیل است که هدف بالاتری وجود دارد. خداوند ما عیسی از فراخواندن فرشتگان برای نجات خود از صلیب خودداری کرد، زیرا او برای چیزی بسیار بیشتر از رفاه جسمی خود زندگی کرد و مرد (متی ۴:۵-۷؛ ۲۷:۴۱-۴۳).
۵. رنج از دست خدا می‌آید. (ایوب ۱:۲۱؛ ۲:۱۰؛ ۱۹:۶،۲۱؛ ۴۲:۸)
حملات، صاعقه و باد همه کار شیطان بود که خدا اجازه داد. در نهایت آنها از جانب خداوند آمدند. خدا به شیطان گفت: «تو مرا علیه او تحریک کردی» (ایوب ۲:۳ NIV). شیطان دست خدا شد (ایوب ۲:۵-۶). ایوب این را تشخیص داد (ایوب ۶:۴؛ ۱۲:۹؛ ۱۳:۲۱؛ ۱۶:۷؛ ۱۹:۲۱؛ ۲۳:۲؛ ۲۷:۲؛ ۳۰:۱۱). راوی آن را تأیید کرد (ایوب ۴۲:۱۱).
هنگامی که شیطان به ایوب ضربه زد، شیخ دست خدا را احساس کرد. پطرس و شاگردان سرانجام دست خدا را در مصلوب شدن وحشتناک خداوند عیسی تشخیص دادند (اعمال ۲:۲۲-۲۳،۳۲). پولس هدیه خدا را در طول آماده‌سازی ناتوان‌کننده خدمتش می‌دانست (۲ قرنتیان ۱۲:۷-۱۰).
گفتن اینکه رنج از شیطان می‌آید و نه از خدا، هیچ تسلی‌ای به کسی نمی‌دهد. این به معنای آن است که شیطان کنترل جهان را به دست گرفته است: خدا دیگر قادر به مهار او نیست!
من آموخته‌ام که باور کنم خدا هر روز زندگی را برای من و در اطراف من اداره می‌کند، حتی در حالی که رنج می‌برم (مزمور ۱۳۹:۱۶). خدا با احتیاط عمل می‌کند – بنابراین من همیشه نمی‌دانم او چه می‌کند. من می‌دانم که خدا مردم را آزمایش می‌کند. من می‌دانم که خدا مقدس، دانا، مهربان و کاملاً توانا است. دردی که خدا می‌دهد، درد چاقوی جراح است، نه ابزار شکنجه‌گر. خداوند ما عیسی گفت: «بهتر است که یکی از اعضای بدنت را از دست بدهی تا اینکه تمام بدنت به جهنم انداخته شود» (متی ۵:۲۹،۳۰).
۶. رنج نشان می‌دهد که چرا ما خدا را دوست داریم. (ایوب ۱:۹-۱۱)
خدا می‌خواست انگیزه‌های درونی ایوب را به شیطان نشان دهد. آیا آنها با ظاهر بیرونی او به عنوان یک مرد خدا مطابقت داشتند؟ شیطان پرسید: «آیا ایوب تو را پرستش می‌کند اگر چیزی از آن به دست نیاورد؟» (ایوب ۱:۹ GNB). آنچه در درون ماست اغلب در بیرون دیده می‌شود وقتی رنج می‌بریم. معمولاً کسانی که با ما صمیمی‌تر هستند بهترین دید را دارند. ما نشان می‌دهیم که واقعاً چه کسی هستیم وقتی به چیزی جز وجود تقلیل می‌یابیم. آیا ما خدا را برای آنچه به دست می‌آوریم – به عنوان «مسیحیان برنج رایگان» یا «مسیحیان شغل خوب» یا «مسیحیان خانه امن» – خدمت می‌کنیم، یا صرفاً او را برای آنچه هست خدمت می‌کنیم؟
پرستش خودخواهانه اصلاً پرستش نیست؛ بلکه بت‌پرستی است. این فرمان اول و دوم را می‌شکند (خروج ۲۰:۲-۴). خدا می‌داند که صداقت درونی رفتار درست و ثابتی را تولید می‌کند. رنج، مسیحی را از انگیزه‌های ناپاک پاک می‌کند. ایوب بیش از یک بار آزمایش خود را پشت سر گذاشت (ایوب ۱:۲۲؛ ۲:۳؛ ۲:۱۰). وقتی مسیح تنها گنج ماست، پس مردن سود کامل است (فیلیپیان ۱:۲۱).
۷. رنج را می‌توان با پرستش پذیرفت. (ایوب ۱:۲۰؛ ۲:۱۰)
ایمان به مشیت مراقب خدا، جبرگرایی نیست. هر اتفاقی که در زندگی ما می‌افتد، با ایمان آگاهانه می‌توانیم اجازه دهیم خدا در هر بخش از زندگی ما خدا باشد. می‌توانیم اعلام کنیم: «نام خداوند ستوده باد» زیرا او هنوز شایسته است! (ایوب ۱:۲۱). می‌توانیم به خدایی که می‌شناسیم برای هر چیزی که نمی‌فهمیم اعتماد کنیم. ایوب توانست فراتر از این زندگی به زندگی بعدی نگاه کند: «اگرچه او مرا بکشد، باز هم به او اعتماد خواهم کرد» (ایوب ۱۳:۱۵ KJV). چرا؟ زیرا او می‌توانست بگوید: «می‌دانم که فدیه‌دهنده من زنده است» (ایوب ۱۹:۲۵-۲۷). به هر حال، رنج فقط برای این زندگی است: «وقتی او مرا آزمایش کرد، مانند طلا بیرون خواهم آمد» (ایوب ۲۳:۱۰). رنج را می‌توان بدون از دست دادن اعتقاداتمان تحمل کرد. می‌توانیم در گفتگوی صادقانه، حتی بحث، با خدا شرکت کنیم (ایوب ۱۳:۲۰-۲۲؛ ۲۳:۳-۵؛ ۴۰:۳-۵). اما به یاد داشته باشید، او همیشه حق دارد!
۸. رنج توسط افراد صادق اشتباه فهمیده می‌شود. (ایوب ۴۲:۷-۹)
پایان کتاب به ما می‌گوید که خدا از «تسلی‌دهندگان» ایوب تحت تأثیر قرار نگرفت. الهیات آنها می‌توانست مرتب و منظم باشد، بدون هیچ گونه ابهام و استثنا، زیرا این به اصطلاح تسلی‌دهندگان کسانی نبودند که رنج می‌بردند!
ما می‌توانیم نه فصل را در دو جمله کوتاه خلاصه کنیم: الیفاز (ایوب ۴:۷-۹،۱۷) و بلداد (ایوب ۸:۳-۴) استدلال کردند که رنج مجازاتی برای گناه است؛ و صوفر (ایوب ۱۱:۴-۵) گفت که ایوب نمی‌تواند در برابر خدا عادل باشد، و او با حتی پیشنهاد این موضوع غرور نشان داد. هر سه از ایوب خواستند که توبه کند و بازگردانده شود. ایوب تنها کسی بود که تعجب می‌کرد آیا دلیل عمیق‌تری برای رنج او وجود دارد. خشم فزاینده ایوب از دوستانش و وضعیتش در پاسخ‌های او به استدلال‌های مکرر آنها آشکار شد. او ممکن است خوشحال شده باشد که الیهو حداقل سعی کرد به برخی از سوالات او پاسخ دهد (ایوب ۳۲-۳۷). توبه همیشه پاسخ نیست. امکانات مختلف باید بررسی شود. مسیحیان باید فیض دریافت هم اتفاقات خوب و هم بد را از دست مهربان اما قاطع خداوند بیاموزند (ایوب ۱:۲۰-۲۱؛ ۴۲:۱-۶).
۹. رنج عظمت و لطف خدا را نشان می‌دهد. (ایوب ۳۸-۴۱)
بر اساس فرهنگ لغت مصور کتاب مقدس انتشارات اینتر-وارسیتی، کتاب ایوب «قصد ندارد به مشکل رنج پاسخ دهد، بلکه خدایی را اعلام کند که آنقدر بزرگ است که نیازی به پاسخ نیست، زیرا اگر داده شود، از ذهن محدود فراتر خواهد رفت.» خدا همیشه برای خاطر خودش کاری را که می‌کند انجام می‌دهد (اشعیا ۴۶:۹-۱۰؛ ۴۸:۱۰-۱۱). ایوب خدا را پرستش می‌کرد زیرا خدا، خدا بود. خدا صرف نظر از هر چیزی شایسته پرستش بود. خدا او را از خودمحوری گناهکارانه نجات داده بود و به او کمک کرده بود تا نگرشی خدا محور داشته باشد. خدا ایوب را به خاطر این موضوع ستود (ایوب ۱:۲۰-۲۲؛ ۲:۳،۱۰؛ ۴۲:۷).
هیچ پاسخی به این سوال داده نشد که چرا بی‌گناهان رنج می‌برند، یا چقدر طول می‌کشد تا خدا مداخله کند. در عوض، تمرکز بر شخصیت خود خدا و اعمال او قرار گرفت. به سوالات ایوب به طور خاص پاسخ داده نشد، اما دیگر مهم به نظر نمی‌رسید. ایوب دوباره بر خود خدا متمرکز شد. قدرت خدا قابل سوال نیست، حکمت او قابل توضیح نیست. خدا همیشه «راحت» نیست. جهان پیچیده‌تر از آن چیزی است که ارتدوکس منظم و مرتب ما اجازه می‌دهد. جهل انسانی ما نمی‌تواند نیکویی غیرقابل درک خدا را درک کند (ایوب ۴۰:۲-۳).
۱۰. رنج فرصتی برای خداست تا سخن بگوید. (ایوب ۳۸-۴۱)
ایوب می‌خواست خدا سخن بگوید، اما واقعاً انتظار آن را نداشت (ایوب ۳۱:۳۵). از میان طوفان، خدا دیدگاهی جذاب از خود بیان کرد. او زمانی که مناسب می‌دانست – در زمان خودش – سخن گفت. با سخن گفتن از نظم آفرینش و چگونگی ایجاد آن، خدا به نظر می‌رسید که می‌گوید: «ایوب، من هنوز کنترل را در دست دارم و می‌دانم چه می‌کنم. این، ای بنده من، تمام چیزی است که باید بدانی. تو چیزی در مورد اداره این جهان نمی‌دانی. اعتماد خود را به من حفظ کن. من هرگز تو را ناامید نخواهم کرد.» پرستندگان واقعی قلب‌هایی دارند که به طور سرسختانه بر خدا متمرکز هستند.
۱۱. رنج استقامت ما را توسعه می‌دهد. (یعقوب ۵:۱۰-۱۱)
خداوند پر از شفقت و رحمت است. در حالی که رنج قطعاً ایمان ایوب را تا حد نهایی خود کشاند، با وجود همه چیز او به خدا چسبید. ایوب همیشه حضور خدا را احساس نمی‌کرد، اما او به طور مثبت به او برای آن اعتماد داشت. او می‌دانست که برای دیدن و لذت بردن از خدای خود نیازی به بدن خود ندارد (ایوب ۱۹:۲۵-۲۷).
گاهی اوقات حصاری که خدا در اطراف ما قرار می‌دهد می‌تواند مانند یک زندان به نظر برسد (ایوب ۱:۹-۱۰؛ ۳:۲۳). ترس ایوب از خدا منبع حکمت در حال توسعه او بود (ایوب ۱:۱،۸-۹؛ ۲:۳). درد بی‌دلیل، در حالی که درک نمی‌شود، می‌تواند از دست خدا پذیرفته شود. برای کنترل صحیح افکار و احساسات خود باید به طور کامل به اینکه خدا واقعاً کیست توجه کنیم. ایوب می‌دانست که طلا در قلب و وجدان او بسیار بیشتر از طلا در جیبش ارزش دارد (ایوب ۲۳:۱۰).
۱۲. رنج ما را به صلیب عیسی هدایت می‌کند.
خداوند تنها انسان واقعاً بی‌گناهی شد که تا به حال وجود داشته است. او به عنوان عیسی، مجازات گناه را برای تمام جهانی که آفریده بود، متحمل شد. تصویر خدای نادیدنی بر صلیب جلجتا دیده می‌شود (اشعیا ۵۳:۱۰؛ کولسیان ۱:۱۵). او با مردن به جای ما، عشق باورنکردنی خود را به ما نشان داد (رومیان ۵:۸). «و خدای همه فیض، که شما را به جلال ابدی خود در مسیح فراخوانده است، پس از اینکه اندکی رنج کشیدید، خود شما را بازسازی کرده و قوی، محکم و استوار خواهد ساخت. قدرت تا ابدالآباد از آن او باد. آمین» (۱ پطرس ۵:۱۰-۱۱).
برای مراجع بیشتر
- اتکینسون، دیوید؛ پیام ایوب (لستر، انتشارات اینتر-وارسیتی) ۱۹۹۱.
- اش، کریستوفر؛ از طوفان (لستر، انتشارات اینتر-وارسیتی) ۲۰۰۴.
- داد، دبی؛ فرهنگ لغت اصطلاحات الهیاتی به انگلیسی ساده (ویتون، EMIS) ۲۰۰۳.
- ایرکسون تادا، جونی؛ وقتی خدا می‌گرید (گراند رپیدز، زوندرون) ۱۹۹۷.
- کتاب راهنمای کتاب مقدس (برکهامستد، لاین) ۱۹۷۳.
- فرهنگ لغت مصور کتاب مقدس: قسمت ۲ (لستر، انتشارات اینتر-وارسیتی) ۱۹۹۸.
- لوئیس، سی.اس.؛ مشکل درد (لندن، کالینز فونتانا) ۱۹۴۰.
- پایپر، جان؛ بدبختی ایوب و رحمت خدا (ویتون، کتاب‌های کراس‌وی) ۲۰۰۲.
- زوک، روی بی. ویراستار؛ الهیات کتاب مقدس عهد عتیق (شیکاگو، انتشارات مودی) ۱۹۹۱.
