«باشد که مانند کاه در برابر باد باشند.» مزمور ۳۵:۵ NIV
- «باشد که مرگ دشمنانم را غافلگیر کند؛ باشد که زنده به قبر فرو روند.» مزمور ۵۵:۱۵
- «دندان‌هایشان را در دهانشان بشکن، ای خدا.» مزمور ۵۸:۶
- «باشد که از کتاب حیات محو شوند و با عادلان ثبت نشوند.» مزمور ۶۹:۲۸
- «باشد که فرزندانش بی پدر و همسرش بیوه شوند.» مزمور ۱۰۹:۹
- «خوشا به حال او... که نوزادان تو را می‌گیرد و آنها را به صخره‌ها می‌کوبد.» مزمور ۱۳۷:۹
«لطفاً آنها را نابود کن، ای خداوند!» این که شبیه دعایی از کتاب مقدس نیست، هست؟ خب، دوباره به متون منتخب ما از مزامیر نگاه کنید. آیا جوهر این دعاها درخواست نابودی نیست؟ اما چگونه چنین درخواست‌های دعایی می‌توانست در کتاب مقدس گنجانده شود؟ آیا عیسی نگفت: «همسایه‌ات را مانند خودت دوست بدار» (متی ۲۲:۳۹)؟ چگونه باید این ناسازگاری ظاهری در کتاب مقدس را توضیح دهیم؟
نقل قول‌های بالا از برخی مزامیر نفرین گرفته شده‌اند. نفرین کردن به معنای طلب شر یا لعنت بر کسی است. مزامیر ۷، ۳۵، ۵۵، ۵۸، ۵۹، ۶۹، ۷۹، ۱۰۹، ۱۳۷ و ۱۳۹ شامل دعاهایی برای داوری خدا بر دشمنان مزمورنویس است. این مزامیر بسیاری از مسیحیان را آزار داده است، با توجه به تأکید فراوان عهد جدید بر دوست داشتن همه – از جمله دشمنانمان (متی ۵:۴۴).
منحصر به فرد برای عهد عتیق؟
نفرین‌های این مزامیر آنقدر از عشق دور به نظر می‌رسند که برخی مسیحیان به این نتیجه رسیده‌اند که داوود و دیگر مزمورنویسان در دعاهایشان درباره دشمنانشان اشتباه کرده‌اند. این مسیحیان می‌گویند که آنها باید بخشیده شوند، زیرا در زمان عهد عتیق زندگی می‌کردند، قبل از آموزش عهد جدید درباره عشق مسیحی. از این دیدگاه، مزامیر نفرین در کتب مقدس گنجانده شده‌اند تا نشان دهند که نگرش‌های ما اکنون که مسیح آمده و ما در پرتو حقیقت عهد جدید زندگی می‌کنیم، چقدر باید متفاوت باشد.
در حالی که درست است که تفسیر کتب مقدس همیشه باید زمینه تاریخی نگارش آن را در نظر بگیرد، مزامیر نفرین را نمی‌توان به عنوان صرفاً جهل عهد عتیق از مکاشفه بعدی خدا در مورد عشق به دشمنانمان توضیح داد. به آنچه داوود در یکی از مزامیر نفرین در مورد عشق خود به کسانی که علیه او بودند نوشت، گوش دهید. «در عوض دوستی من (عشق) مرا متهم می‌کنند، اما من مرد دعا هستم. آنها به جای خوبی به من بدی می‌کنند و به جای دوستی من نفرت» (مزمور ۱۰۹:۴-۵).
همچنین اعمال مهربانی داوود را نسبت به پادشاه شائول به یاد آورید که به دلیل حسادت، قصد کشتن داوود را داشت (اول سموئیل ۲۴، ۲۶). این درست نیست که عشق به همسایه و دشمن شما مفهومی است که فقط در عهد جدید آشکار شده است. وقتی عیسی فرمان داد که باید همسایه خود را مانند خود دوست داشت، او از قانون عهد عتیق نقل قول می‌کرد (لاویان ۱۹:۱۸). در مورد نشان دادن عشق به دشمنان خود، این نیز بخشی از قانون عهد عتیق است: «اگر به گاو یا الاغ دشمنت برخورد کردی که سرگردان است، حتماً آن را به او بازگردان. اگر الاغ کسی را که از تو متنفر است دیدی که زیر بار خود افتاده است، آن را آنجا رها نکن؛ حتماً به او کمک کن» (خروج ۲۳:۴-۵). عشق به دشمن شما نیز بخشی از ادبیات حکمت عهد عتیق است: «وقتی دشمنت می‌افتد، شادمانی نکن؛ وقتی او می‌لغزد، دلت شاد نشود» (امثال ۲۴:۱۷). مزامیر نفرین را نمی‌توان به عنوان جهل عهد عتیق از حقیقت عهد جدید توضیح داد.
علاوه بر این، مزامیر نفرین را نمی‌توان صرفاً به عنوان سندی از مزمورنویسانی که تحت فشار یا آزار و اذیت خونسردی خود را از دست دادند، با چند انفجار لحظه‌ای پرواز کردند و سپس آرامش خود را بازیافتند – چیزی که همه ما گاهی اوقات انجام می‌دهیم – نگاه کرد. مزامیر نفرین روایت تاریخی نیستند – آنها اشعار غنایی هستند. آنها در لحظات بی‌احتیاطی نوشته نشده‌اند، بلکه به طور روشمند در زمان‌های بی‌شتاب سروده شده‌اند. در واقع، از عناوین می‌توان دید که بیشتر مزامیر نفرین در واقع برای خواندن در عبادت عمومی نوشته شده‌اند!
چند نکته برای بررسی
برای پاسخگویی کافی به سؤال دشوار مزامیر نفرین، باید تعدادی نکته را در نظر گرفت. اولاً، باید توجه داشت که نفرین یک موضوع نسبتاً جزئی از مزامیر است. حتی در مزامیر به اصطلاح نفرین، میزان نفرین واقعی واقعاً محدود است. در واقع، مناسب‌تر است که از «نفرین‌ها در مزامیر» صحبت کنیم تا «مزامیر نفرین». سؤال ما مربوط به موضوعی است که مشخصه عهد عتیق، یا مزامیر، یا حتی بیشتر مزامیر نفرین نیست.
نکته دیگری که باید در نظر داشت این است که اغراق (اغراق عمدی) یک آرایه ادبی است که اغلب در شعر عبری استفاده می‌شود. به عنوان مثال، به مرثیه داوود در مزمور ۶:۶ (NASB) توجه کنید: «هر شب بستر خود را شناور می‌کنم، تخت خود را با اشک‌هایم حل می‌کنم.» چنین توصیف گزافی هرگز به معنای واقعی کلمه گرفته نمی‌شود! در حالی که اغراق رنگارنگ شعر عبری نفرین‌ها را توضیح نمی‌دهد، اما عباراتی مانند «شکستن دندان‌ها» و «کوبیدن نوزادان» را توضیح می‌دهد.
یک نکته مهم در مورد سؤال ما این است که هیچ یک از نفرین‌های مزامیر درخواست انتقام شخصی نیست. وقتی زمینه اطراف نفرین‌ها بررسی می‌شود، می‌بینیم که مزمورنویس درگیر یک انتقام شخصی نیست، بلکه آرزو دارد که استانداردهای عادلانه خدا با داوری او بر شریران به خاطر گناهشان حفظ شود. به عنوان مثال، به مزمور ۵۸:۱۰-۱۱ نگاه کنید: «عادل شاد خواهد شد وقتی انتقام را ببیند؛ پاهای خود را در خون شریران خواهد شست. و مردم خواهند گفت: «مطمئناً پاداشی برای عادلان وجود دارد؛ مطمئناً خدایی وجود دارد که بر روی زمین داوری می‌کند!»»
برای مثال دیگر، به دلیل نفرین مزمور ۱۰۹:۱۶-۱۸ توجه کنید: «زیرا او به یاد نیاورد که محبت نشان دهد، بلکه مرد مظلوم و نیازمند و دل‌شکسته را آزار داد تا آنها را به مرگ بسپارد. او همچنین لعنت را دوست داشت، پس به او رسید؛ و او از برکت لذت نبرد، پس از او دور شد. اما خود را با لعنت مانند لباس پوشاند، و آن مانند آب به بدنش و مانند روغن به استخوان‌هایش وارد شد.»
دلیل نفرین مزمور ۵۵:۱۵ (NIV) نیز روشن است: «زیرا شر در میان آنها جای می‌گیرد.» زمینه نفرین آساف آشکارا به حمایت از شهرت عادلانه خدا مربوط می‌شود. «هفت برابر سرزنش‌هایی را که به تو پرتاب کرده‌اند، ای خداوند، به دامان همسایگانمان بازگردان» (مزمور ۷۹:۱۲). شریران دشمنان مزمورنویس هستند زیرا آنها دشمنان خدا هستند. «آیا من از کسانی که از تو متنفرند، ای خداوند، متنفر نیستم، و از کسانی که علیه تو برمی‌خیزند، بیزار نیستم؟ من چیزی جز نفرت از آنها ندارم؛ آنها را دشمنان خود می‌دانم» (مزمور ۱۳۹:۲۱-۲۲).
حتی زبان تند در مورد «گرفتن نوزادان و کوبیدن آنها به صخره‌ها» در مزمور ۱۳۷ باید در زمینه دیده شود. دو آیه قبلی دشمن مزمورنویس را شناسایی می‌کنند: «به یاد آور، ای خداوند، آنچه ادومیان در روز سقوط اورشلیم انجام دادند. «آن را ویران کنید،» فریاد زدند، «آن را تا پایه‌هایش ویران کنید!» ای دختر بابل، محکوم به نابودی، خوشا به حال او که تو را به خاطر آنچه به ما کردی، پاداش می‌دهد.» این مزمور توسط عبرانیانی که در اسارت بودند، نوشته شده و علیه بابلیان بت‌پرست (و ادومیان) که قدس خدا را در اورشلیم ویران کرده بودند و جنایات بسیاری علیه ملت اسرائیل مرتکب شده بودند، هدایت شده بود. این فریاد برای عدالت حدود ۵۰ سال بعد زمانی که ایران در سال ۵۳۹ قبل از میلاد بابل را سرنگون کرد، پاسخ داده شد.
درخواستی برای عدالت
نویسندگان مزامیر به دنبال انتقام شخصی نبودند، بلکه آرزو داشتند که عدالت خدا در حکومت بر روی زمین آشکار شود. این امر به ویژه در زمان عهد عتیق مهم بود زیرا مفاهیم داوری‌های نهایی که پس از مرگ اتفاق می‌افتند هنوز به طور کامل آشکار نشده بودند. مسیحیان امروز درک بسیار بهتری از این دارند که چگونه همه چیز در آخرالزمان «در نهایت روشن خواهد شد» زیرا ما کتاب مقدس کامل را داریم. اما برای ایماندار عهد عتیق، دیدن داوری بی‌دینان و شریران در این زندگی بسیار مهم بود زیرا خدا و استانداردهای عادلانه او تبرئه می‌شدند. این امر به ویژه برای داوود، که بیشتر مزامیر نفرین را نوشت، به دلیل مقام او به عنوان پادشاه اسرائیل صادق بود. داوود به عنوان حاکم مسح شده بر قوم برگزیده خدا، می‌دانست که حکومت او استانداردهای عدالت خدا را منعکس می‌کند. از آخرین سخنان او در دوم سموئیل ۲۳:۱-۷ می‌بینیم که داوود متوجه شد که مسئولیت دارد به عنوان پادشاه سخنگوی خدا باشد و عدالت را حفظ کند.
پاسخ آشکار دیگر به سؤال مزامیر نفرین این است که آنها جنبه عادلانه شخصیت خدا را نشان می‌دهند. خدا نه تنها مهربان و با فیض است؛ او عادل و مقدس است، و از گناه متنفر است. او باید با گناه در داوری برخورد کند. همان عباراتی که در مزامیر نفرین دعا هستند، اظهارات قطعی از اعمال خدا علیه شریران در مزامیر دیگر هستند. به انتخاب‌های زیر توجه کنید: «شریران... مانند کاهی هستند که باد می‌برد» (مزمور ۱:۴). «تمام دشمنانم را بر فک بزن؛ دندان‌های شریران را بشکن» (مزمور ۳:۷). «اما همه گناهکاران نابود خواهند شد؛ آینده شریران قطع خواهد شد» (مزمور ۳۷:۳۸). «اما تو، ای خدا، آنها را به گودال فساد فرو خواهی آورد؛ مردان خونخوار و فریبکار نیمی از روزهای خود را زندگی نخواهند کرد» (مزمور ۵۵:۲۳).
نفرین‌ها در عهد جدید
یک نکته نهایی که باید ذکر شود این است که نفرین برای عهد جدید بیگانه نیست. خداوند عیسی عشق بی‌قید و شرط را آموزش داد و عمل کرد، اما او همچنین شهرهای بی ایمان کفرناحوم، خرازین و بیت‌صیدا را نفرین کرد. او گفت که آنها تحت داوری بزرگتری نسبت به صور، صیدا یا سدوم بودند (متی ۱۱:۲۰-۲۴). نفرین‌های مزمور ۶۹ (از جمله عبارت جدی «کتاب حیات») را می‌توان کلمات خود مسیح دانست، زیرا این یک مزمور مسیحایی است که به صورت اول شخص بیان شده است. اعلام گناه نابخشودنی (مرقس ۳:۲۲-۳۰) نیز یک نفرین از عیسی بود. این داوری بر فریسیان بود که قدرت معجزه‌آسای او را به شیطان نسبت داده بودند.
نفرین در عهد جدید محدود به اظهارات خداوند در انجیل‌ها نیست. پولس در پایان اولین نامه خود به قرنتیان نوشت: «اگر کسی خداوند را دوست ندارد، لعنت بر او باد» (اول قرنتیان ۱۶:۲۲ NASB). «لعنت» کلمه‌ای قوی است که می‌توان آن را «ملعون» ترجمه کرد. پولس این کلمه را دو بار در غلاطیان ۱:۸-۹ (NIV) استفاده کرد: «اما حتی اگر ما یا فرشته‌ای از آسمان انجیلی غیر از آنچه به شما موعظه کردیم، موعظه کند، لعنت ابدی بر او باد! همانطور که قبلاً گفتیم، اکنون دوباره می‌گویم: اگر کسی انجیلی غیر از آنچه پذیرفتید، به شما موعظه می‌کند، لعنت ابدی بر او باد!» یکی از جنبه‌های کتاب مکاشفه این است که پاسخی به دعاهای نفرین‌آمیز مقدسین برای برقراری عدالت بر روی زمین است. «تا کی، ای خداوند متعال، قدوس و حق، تا کی ساکنان زمین را داوری نمی‌کنی و خون ما را انتقام نمی‌گیری؟» (مکاشفه ۶:۱۰).
آرزوی ما
آرزوی انتقام شخصی هرگز برای مسیحی یک گزینه نیست، و ما همیشه باید ذهن خدا را داشته باشیم، «نمی‌خواهد کسی هلاک شود، بلکه همه به توبه برسند» (دوم پطرس ۳:۹). اما در عین حال نمی‌خواهیم نام و شخصیت خدایمان کفرآمیز شود. ما برای زمانی دعا می‌کنیم که عدالت خدا «بر روی زمین همانطور که در آسمان است» محقق شود. ما این دعاها را با آگاهی کامل از این واقعیت می‌خوانیم که در تحلیل نهایی، سلطنت جهانی عدالت توسط یک خدای مقدس، مجازات ابدی شریران را می‌طلبد. مزامیر نفرین بیان عهد عتیق این نگرش خداپسندانه است.
