اندوه بسیار واقعی است و همه ما آن را در یک زمان یا زمان دیگر تجربه می‌کنیم. ممکن است زمان‌هایی باشد که شما کاملاً درهم‌شکسته و احساس کنید که تاروپود زندگی‌تان در حال لرزیدن است، اما به آنچه خدا در کلام خود به ما وعده داده است گوش دهید:
«خداوند به دل‌شکستگان نزدیک است و روح‌های درهم‌شکسته را نجات می‌دهد» (مزمور ۳۴:۱۸ ESV).
«کوه‌ها ممکن است از بین بروند و تپه‌ها برداشته شوند، اما محبت پایدار [بی‌زوال] من از تو دور نخواهد شد و پیمان صلح من برداشته نخواهد شد،» خداوند که بر تو شفقت دارد می‌فرماید (اشعیا ۵۴:۱۰).
اندوه چیست؟
بیایید با تعریفی از اندوه شروع کنیم. اندوه یک احساس غرق‌کننده از غم، درد، پشیمانی و ناراحتی است. ما احساس می‌کنیم که قلب‌هایمان شکسته شده است، که هیچ‌چیز هرگز مثل قبل نخواهد بود، یا اینکه شادی هرگز دوباره ممکن نخواهد شد. اندوه یک واکنش طبیعی به از دست دادن هر شخص، شیء یا فرصت دلخواه است که برای ما مهم است. برخی از شرایطی که باعث اندوه می‌شوند عبارتند از:
مرگ یک عزیز مرگ یک حیوان خانگی طلاق از دست دادن شغل تغییر در مشارکت کلیسا مشکلات مالی ترک خانه توسط فرزندان
اندوه می‌تواند بر تفکر، رفتار، احساسات، روابط و سلامتی ما تأثیر بگذارد. افراد ممکن است بی‌خوابی، خستگی، سوءهاضمه، کاهش اشتها یا فراموشی را تجربه کنند. وقتی کسی یا چیزی مهم را از دست می‌دهیم، با آنچه برخی «ضایعات ثانویه» نامیده‌اند نیز روبرو می‌شویم. زندگی زیر و رو شده است. ممکن است فکر کنیم هویت خود را از دست داده‌ایم و می‌پرسیم: «من بدون عزیزم کیستم؟» احساس از دست دادن امنیت نیز وجود دارد: «چگونه می‌توانم به تنهایی از پس آن برآیم؟»
اندوه اغلب آشفته، غیرقابل پیش‌بینی است و از هیچ جدول زمانی مشخصی پیروی نمی‌کند، اما فرآیندی است که به ما امکان می‌دهد از فقدان بهبود یابیم. کسی گفت: «اندوه خود دارو است.» دیگری فرآیند اندوه را به دریانوردی در دریایی طوفانی تشبیه کرد. وقتی برای اولین بار یک فقدان بزرگ را تجربه می‌کنیم، به طوفانی از احساسات پرتاب می‌شویم، احساس می‌کنیم که توسط تاریکی و امواج سنگین رنج احاطه شده‌ایم. کلمات تسلی‌بخش توسط بادهای زوزه‌کش غم غرق می‌شوند. ما احساس تنهایی و بی‌کنترلی می‌کنیم زیرا به سمت یک شیوه زندگی جدید کشیده می‌شویم.
ما باید به خودمان زمان بدهیم تا با اندوه روبرو شویم و آن را تجربه کنیم تا سفر به سوی شفا را آغاز کنیم، زیرا اندوه ضروری و پیش‌شرط شفا است. خداوند عیسی گفت:
«خوشا به حال ماتم‌زدگان، زیرا ایشان تسلی خواهند یافت» (متی ۵:۴).
بر اساس این آیه، باید زمانی برای ماتم وجود داشته باشد تا شخص بتواند تسلی را تجربه کند. اگر در موقعیتی هستید که باعث اندوه شما می‌شود، باید به خودتان زمان بدهید تا ماتم بگیرید و اندوهگین باشید.
یک مثال خوب کتاب‌مقدسی از این موضوع زمانی بود که پدر یوسف، یعقوب، درگذشت. این پسر
«بر روی پدرش افتاد و بر او گریست و او را بوسید» (پیدایش ۵۰:۱).
یوسف از مرگ پدرش در درون خود رنج می‌برد و اهمیت فرآیند اندوه را می‌دانست. وقتی پدرش درگذشت، عجله نکرد و احساسات خود را انکار نکرد. در واقع، کتاب مقدس می‌گوید که یوسف و مصریان ۷۰ روز ماتم گرفتند (آیه ۳).
فرآیند شفا چقدر طول می‌کشد؟ ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها طول بکشد، یا ممکن است یک شخص هرگز به طور کامل از مرگ یک عزیز بهبود نیابد.
مراحل اندوه
وقتی مردم اندوهگین می‌شوند، معمولاً از مراحل زیادی عبور می‌کنند، اما نه همیشه به همان ترتیب یا از تمام مراحل. برای مطالعه ما، مرحله اول را انکار یا شوکمی‌نامیم. این شامل بی‌حسی یا احساسی است که آنچه اتفاق افتاده واقعی نبوده است. ما سعی می‌کنیم از واقعیت فقدان اجتناب کنیم. معمولاً این مرحله خیلی طولانی نیست.
مرحله بعدی اغلب خشم همراه با اضطراباست. درد درونی آنقدر عمیق است که عصبانی می‌شوید. ممکن است از شخصی که مرده است، از خودتان به خاطر چیزهایی که نباید می‌گفتید یا به خاطر کارهایی که باید انجام می‌دادید اما انجام ندادید، عصبانی شوید. حتی ممکن است از خدا عصبانی شوید (مزمور ۱۳:۱-۴).
مرحله سوم اندوه افسردگیاست. این زمانی است که متوجه می‌شوید فقدان دائمی است. این منجر به غم شدید، پوچی و تنهایی می‌شود. ممکن است نخواهید به جایی بروید، دیگران را ببینید یا در فعالیت‌های عادی شرکت کنید. در این مرحله، معمولاً احساس گناه وارد می‌شود. شروع به گفتن می‌کنید: «چرا من ... نکردم؟»، «چرا من ... کردم؟» یا «اگر فقط من ... کرده بودم.»
مرحله دیگری از اندوه برای برخی ممکن است چانه زنیباشد. این زمانی است که ما سعی می‌کنیم کسی یا چیزی را که از دست داده‌ایم – که قابل بازیابی نیست – بازگردانیم.
مرحله نهایی پذیرشاست. این زمانی است که ما یاد می‌گیریم با فقدان زندگی کنیم. اوضاع به حالت قبل برنمی‌گردد – هرگز نمی‌تواند – اما خداوند به ما کمک می‌کند تا راهی برای پیشروی در زندگی خود پیدا کنیم. این گاهی اوقات به عنوان یافتن یک «عادی جدید» توصیف می‌شود.
اندوه طبیعی است
جامعه ۳:۱،۴ می‌گوید:
«برای هر چیز زمانی است، و برای هر کاری زیر آسمان وقتی: ... زمانی برای گریه، و زمانی برای خنده؛ زمانی برای ماتم، و زمانی برای رقص.»
بسیاری از داستان‌های کتاب مقدس نشان می‌دهند که چگونه خدا در زمان‌های غم و فقدان به مردم خود آرامش می‌دهد. ایوب با وجود از دست دادن‌های فاجعه‌بار و دوستان بی‌فایده، به شدت به خدا چسبید. داوود، مردی به دل خدا، آشکارا از مرگ پسرش اندوهگین شد.
خداوند عیسی بهترین نمونه از ترکیب ایمان و اندوه است، همانطور که در یوحنا ۱۱:۱-۴۵ آشکار شده است. وقتی او مریم و مارتا را در رنج به خاطر مرگ برادرشان لازاروس دید، گریست و ناله کرد. اگرچه عیسی می‌دانست که قرار است لازاروس را از مردگان برخیزاند، اما باز هم به خود اجازه داد تا عمق غم انسانی را احساس و ابراز کند.
ما می‌توانیم با دانستن اینکه عیسی تمام دردهای ما را تجربه کرده است، چه در فقدان‌ها، طرد شدن‌ها، خیانت‌ها یا مرگ، آرامش یابیم. او به عنوان نجات‌دهنده و فدیه‌دهنده ما، تمام گناهان ما را به صلیب برد (۱ پطرس ۲:۲۴) و وقتی از او می‌خواهیم ما را می‌بخشد (۱ یوحنا ۱:۹). او به عنوان شبان نیکو، ما را با امنیت از
«دره سایه مرگ» (مزمور ۲۳:۴) عبور می‌دهد.
به یاد داشته باشید، یک سایه نشان می‌دهد که نوری در طرف دیگر وجود دارد!
ایمان عمیق به مسیح مانع از اندوه هنگام مرگ یک ایماندار نمی‌شود، اما اندوه را با امید آغشته یا نفوذ می‌کند! برای مسیحیان، مرگ گذرگاهی به زندگی ابدی است (به یوحنا ۵:۲۴ مراجعه کنید). پولس گفت:
«زیرا برای من، زندگی مسیح است و مردن سود» (فیلیپیان ۱:۲۱).
او همچنین گفت:
«برادران، نمی‌خواهیم شما از حال خفتگان بی‌خبر باشید، تا مانند دیگران که امید ندارند، غمگین نشوید. زیرا اگر باور داریم که عیسی مرد و دوباره برخاست، پس به همین ترتیب، خدا نیز از طریق عیسی، کسانی را که خفته‌اند با او خواهد آورد» (۱ تسالونیکیان ۴:۱۳-۱۴).
افراد خوش‌نیت ممکن است در مورد ایمانداران بگویند: «عیسی عزیز شما را برد،» اما این اظهارنظر می‌تواند باعث شود مردم، به ویژه کودکان، از خدا عصبانی شوند. ۱ قرنتیان ۱۵:۲۶ می‌گوید مرگ آخرین دشمن ماست. بنابراین، می‌توانیم بگوییم: «مرگ عزیز ما را از ما گرفت، اما عیسی عزیز ما را از مرگ گرفت!»
اگر نمی‌دانیم که آیا عزیز ما به عیسی ایمان داشته است یا خیر، باید به سادگی به خدا اعتماد کنیم. کتاب مقدس می‌گوید:
«خداوند در مورد وعده خود سست نیست، آن‌گونه که برخی سستی می‌پندارند، بلکه نسبت به ما بردبار است، نمی‌خواهد کسی هلاک شود بلکه همه به توبه برسند» (۲ پطرس ۳:۹ NKJV).
یکی از دزدانی که با عیسی مصلوب شد، در آخرین ساعات زندگی خود با ایمان به او روی آورد (لوقا ۲۳:۳۹-۴۳). ما نمی‌دانیم در لحظات پایانی زندگی یک شخص که به مرگ می‌انجامد چه اتفاقی می‌افتد، اما خدا می‌داند و او همه کسانی را که وارد بهشت او می‌شوند می‌شناسد.
روح‌القدس
تسلی‌دهنده (یوحنا ۱۴:۲۶ JND)
نامیده می‌شود و می‌تواند حتی در میان رنج‌ها، آرامش خدا را به ما بدهد. فیلیپیان ۴:۶-۷ به ما می‌گوید:
«برای هیچ‌چیز نگران نباشید، بلکه در هر چیز با دعا و التماس، همراه با شکرگزاری، درخواست‌های خود را به خدا اعلام کنید؛ و آرامش خدا، که فراتر از هر درکی است، دل‌ها و ذهن‌های شما را در مسیح عیسی حفظ خواهد کرد» (NKJV).
آرامش خدا از شرایط ما نمی‌آید بلکه از نزدیک شدن به پدرمان می‌آید که ما را دعوت می‌کند تا
«تمام نگرانی‌های خود را بر او بیندازید، زیرا او به شما اهمیت می‌دهد» (۱ پطرس ۵:۷).
او ما را ترغیب می‌کند که به آغوش پرمهر او بیاییم تا او بتواند قلب‌های زخمی ما را شفا دهد. او بر کسانی که در پریشانی هستند رحمت دارد (مزمور ۳۱:۹).
گام‌های رو به جلو
همانطور که مراحل اندوه وجود دارد، خداوند نیز برای ما گام‌هایی رو به جلو دارد تا از این دره به نام فرآیند اندوه عبور کنیم. این تجربه ممکن است احساس شود که هرگز به پایان نمی‌رسد، اما تاریکی لازم نیست برای همیشه ادامه یابد! نوری در خدای همه تسلی‌دهنده وجود دارد که می‌خواهد ما را تسلی دهد. در اینجا پنج راه وجود دارد که او ما را تسلی می‌دهد و برکت می‌دهد در حالی که از دره‌های عمیق اندوه عبور می‌کنیم:
- او خدای همه تسلی‌دهنده است! ۲ قرنتیان ۱:۳-۴ به ما یادآوری می‌کند:
«متبارک باد خدا و پدر خداوند ما عیسی مسیح، پدر رحمت‌ها و خدای همه تسلی، که ما را در تمام سختی‌هایمان تسلی می‌دهد، تا ما بتوانیم کسانی را که در هر مشکلی هستند، با تسلی‌ای که خودمان از خدا یافته‌ایم، تسلی دهیم.»
او به عنوان خدای همه تسلی، تمام اشک‌های ما را در بطری خود می‌گذارد (مزمور ۵۶:۸)، به این معنی که او از تمام درد، غم و افسردگی ما آگاه است. مزمور ۱۴۷:۳ می‌گوید:
«او دل‌شکستگان را شفا می‌دهد و زخم‌هایشان را می‌بندد.»
- او و تنها او می‌تواند بارهای ما را بردارد و ما را بلند کند. اندوه می‌تواند یک بار سنگین باشد که همیشه با خود حمل کنیم. اما خداوند ما را دعوت می‌کند که آن را به او بسپاریم! در متی ۱۱:۲۸ خداوند عیسی گفت:
«نزد من آیید، ای تمام زحمتکشان و گرانباران، و من به شما آرامش خواهم داد.»
مزمور ۵۵:۲۲ می‌گوید که
«بار خود را بر خداوند بیندازید.»
- خداوند قدرت می‌دهد. اندوه و غم می‌تواند از نظر عاطفی، جسمی و روحی بسیار خسته‌کننده باشد. داوود اندوه را احساس کرد و می‌دانست که خدا قدرتی را که او نیاز داشت فراهم خواهد کرد، وقتی فریاد زد:
«جانم از سنگینی [یا اندوه] آب می‌شود؛ مرا بر اساس کلام خود تقویت کن» (مزمور ۱۱۹:۲۸).
در اشعیا ۴۱:۱۰ خداوند ما را تشویق کرد:
«نترس، زیرا من با تو هستم؛ هراسان مباش، زیرا من خدای تو هستم. تو را تقویت خواهم کرد، آری، تو را یاری خواهم داد، تو را با دست راست عدالت خود حمایت خواهم کرد.»
- خداوند وعده می‌دهد که ما را تازه خواهد کرد، که ارتباط نزدیکی با نکته قبلی دارد. در اشعیا ۴۰:۳۱ می‌خوانیم:
«اما کسانی که بر خداوند توکل می‌کنند، نیروی تازه خواهند یافت؛ با بال‌هایی مانند عقاب‌ها اوج خواهند گرفت، خواهند دوید و خسته نخواهند شد؛ راه خواهند رفت و از پا نخواهند افتاد.»
- خداوند گریه ما را به شادی و ماتم ما را به رقص تبدیل می‌کند (مزمور ۳۰:۵،۱۱). اندوه برای همیشه دوام نخواهد داشت!
کمک به دیگران در اندوه
هر کس به گونه‌ای متفاوت اندوهگین می‌شود. این به شخصیت، باورهای مذهبی، بلوغ، ثبات عاطفی و سنت‌های فرهنگی بستگی دارد. پس، چگونه می‌توانیم به کسانی که اندوهگین هستند کمک کنیم؟
اول، آنجا باشید! در زمان‌های اندوه، بیشتر مردم کلماتی را که به آنها می‌گویید به یاد نمی‌آورند، اما به یاد می‌آورند که آیا شما آنجا بودید یا خیر. هرگز قدرت حضور خود را با کسی در زمان اندوه او دست کم نگیرید. آنجا باشید. هرگز نخواهید دانست که این چقدر برای آنها معنی دارد.
دوم، گوش دهید! یکی از بهترین کارهایی که می‌توانید برای یک فرد اندوهگین انجام دهید، صرفاً گوش دادن است. یک فرد اندوهگین نیاز دارد در مورد احساساتی که تجربه می‌کند، جزئیات مرگ، مراسم تشییع جنازه و خاطرات گذشته عزیز خود صحبت کند. فرد را تشویق کنید تا احساسات خود را به اشتراک بگذارد. شنونده خوبی باشید و آنچه را که گفته می‌شود قضاوت نکنید. رومیان ۱۲:۱۵ می‌گوید:
«با کسانی که می‌گریند، گریه کنید.»
به فرد اندوهگین بگویید که احساس خشم، درد و رنج اشکالی ندارد و خدا احساسات آنها را درک می‌کند زیرا او می‌داند که تجربه اندوه چگونه است.
سوم، هنگام صحبت کردن از خداوند راهنمایی بخواهید. از کلیشه‌ها، یعنی اظهارات رایج و بیش از حد استفاده شده، خودداری کنید. اجازه دهید فرد غمگین باشد بدون اینکه به او القا کنید که باید «شاد باشد» یا «در خداوند شاد باشد»، زیرا این می‌تواند این تصور را ایجاد کند که شما در مورد معنویت فرد سؤال می‌کنید. شاید آن زمان، زمان نقل قول از رومیان ۸:۲۸ نباشد. آنها به قلب باز شما نیاز دارند!
چهارم، کلام خدا را به اشتراک بگذارید. هرگز به یک فرد اندوهگین نگویید که اراده خدا بود که عزیزشان گرفته شد؛ این اظهارنظر مرگ یک شخص را کم‌اهمیت جلوه می‌دهد. فشار نیاورید یا موعظه نکنید، اما اگر فرد تمایل به باز بودن نشان داد، دعا کنید و آیات معنادار را به اشتراک بگذارید.
در نهایت، کارهای ساده را بدون درخواست انجام دهید، مانند آوردن غذا، شستن ظرف‌ها، نگهداری از کودک، چمن‌زنی یا انجام تعمیرات. با انجام این کارهای عملی، ما شفقت خدای همه تسلی را نشان می‌دهیم.
اندوه همه ما را درگیر می‌کند و بر اطرافیان ما تأثیر می‌گذارد. اما خداوند وعده می‌دهد که برای همیشه با ما – فرزندان خود – خواهد بود، حتی در تاریک‌ترین ساعات ما. او وعده داده است که هرگز ما را ترک نخواهد کرد و رها نخواهد ساخت! تشویق شوید. اندوه خواهد گذشت، اما او با ماست تا بماند!
در میان اندوه آرامشی هست — زیرا اندوه او گواه عشق بود؛ آه، شیرین است که اکنون در آن عشق آرامش یابیم، هنگامی که غم‌های زمین را تجربه می‌کنیم. —جان ان. داربی (۱۸۰۰-۱۸۸۲)
