توما به آنها گفت: «تا زمانی که جای میخ‌ها را در دست‌هایش نبینم و انگشتانم را در جای میخ‌ها نگذارم و دستم را در پهلویش نگذارم، باور نخواهم کرد.» یوحنا ۲۰:۲۵ NIV
وقتی مردان نزد عیسی آمدند، گفتند: «یحیی تعمیددهنده ما را نزد تو فرستاد تا بپرسد: «آیا تو همان کسی هستی که قرار بود بیاید، یا باید منتظر دیگری باشیم؟»» لوقا ۷:۲۰
سپس پطرس از قایق پایین آمد، روی آب راه رفت و به سوی عیسی آمد. اما وقتی باد را دید، ترسید و شروع به غرق شدن کرد و فریاد زد: «خداوندا، مرا نجات بده!» متی ۱۴:۲۹-۳۰
چگونه با شک و تردیدهای خود در مورد ایمان مسیحی برخورد می‌کنید؟ می‌گویید هیچ شکی ندارید؟ هرگز؟ خب، اگر بتوانید این را بگویید عالی است، اما بیشتر ما مسیحیان در حال رشد باید اعتراف کنیم که هر از گاهی چند شک و تردید ما را آزار می‌دهد. در واقع، برخی از مسیحیان آنقدر با شک و تردید بارگذاری شده‌اند که به ندرت فرصتی برای شادی در نجات خود پیدا می‌کنند. آیا راه حلی برای مشکل شک و تردید در زندگی مسیحی وجود دارد؟ بله! کتاب مقدس برای هر آنچه که برای زندگی خدایی نیاز داریم کافی است (دوم تیموتائوس ۳:۱۶-۱۷). کتاب مقدس پاسخ‌هایی برای مقابله با شک و تردید می‌دهد.
اساساً، راه حل کتاب مقدس برای شک و تردید، ایمان بیشتر است. افسسیان ۶:۱۶ می‌گوید که با «سپر ایمان... می‌توانید تمام تیرهای آتشین شریر را خاموش کنید.» شک و تردید یکی از آن تیرهای آتشین است. آنها بخشی از استراتژی شیطان برای نگه داشتن مسیحی در حالت عدم تعادل، ترس و دلسردی هستند. افزایش ایمان کلید مقابله با شک و تردید است – این یک سپر محافظ است که از رسیدن شک و تردید به ما جلوگیری می‌کند. ایمان بیشتر به معنای خود را آماده کردن، یا خداحافظی با عقل، یا نوع دیگری از ژیمناستیک ذهنی ذهنی نیست. نه، به معنای بیشتر نگاه کردن به عیسی، بیشتر اعتماد کردن به او، و بیشتر وابسته بودن به اوست. یک کودک کوچک در اولین سفر خود به شهر بزرگ با پدرش ممکن است با شک و تردید و ترس بمباران شود. آنها با نوعی تفکر ذهنی از بین نمی‌روند، بلکه با قرار دادن دست کوچک خود در چنگ محکم دست بزرگ پدرش از بین می‌روند.
نوشته‌های مقدس نقل شده در بالا گزیده‌هایی از سه روایت در انجیل‌ها هستند که در آنها خداوند عیسی با شک و تردیدهای پیروان خود برخورد می‌کند. خدا این روایات – مربوط به توما، یحیی تعمیددهنده و پطرس – را در کلام خود گنجانده است تا ما بیاموزیم که با شک و تردید چه کنیم. در هر مورد، اصلی برای مقابله با شک و تردید به ما داده شده است. هنگامی که این اصول به کار گرفته شوند، ایمان افزایش می‌یابد و شک و تردید کاهش می‌یابد.
توماس شکاک
(یوحنا ۲۰:۱۹-۲۹)
توما نمونه‌ای از یک مسیحی است که شک و تردید دارد زیرا شواهد ملموس کافی از خدا ندارد. «تا نبینم و لمس نکنم» (۲۰:۲۵) نگرشی غیرمنطقی برای یک مسیحی است و برکت خداوند را به ارمغان نمی‌آورد (۲۰:۲۹). توما با سایر شاگردان نبود وقتی عیسی آمد (۲۰:۲۴). نمی‌دانیم آیا به دلیل ترس، عدم علاقه یا مشغله بود، اما در اینجا درسی برای ما وجود دارد. اگر با سایر مسیحیان برای مشارکت، مطالعه و دعا جمع نشویم، طولی نمی‌کشد که شک و تردید به سراغ ما می‌آید. ما از شک و تردید در مورد اصول اساسی ایمان مصون نیستیم. توما در رستاخیز عیسی شک داشت. شک و تردیدهای او برطرف شد، اما نه قبل از اینکه به جایی که به آن تعلق داشت – با سایر مسیحیان – بازگردد.
اصل افزایش ایمان و کاهش شک و تردید در این روایت این است که ما باید در مشارکت با برادران و خواهران خود در مسیح بمانیم. یکی از حقایق بزرگ عهد جدید در کلمات خداوند ما تجسم یافته است:
«هر جا دو یا سه نفر به نام من جمع شوند، من در میان آنها هستم» (متی ۱۸:۲۰).
هیچ چیز به سرعت حضور خداوند شک و تردیدهای ما را از بین نمی‌برد. اگرچه توما امتیاز منحصر به فرد دیدن فیزیکی مسیح رستاخیز کرده «با آنها» (۲۰:۲۶) را داشت، خداوند به ما اطمینان می‌دهد که این ضروری نیست (۲۰:۲۹). عیسی امروز همچنان با روح خود در میان قوم خود ساکن است (افسسیان ۲:۲۲). جای تعجب نیست که به ما گفته شده است «از جمع شدن با یکدیگر دست نکشیم» (عبرانیان ۱۰:۲۵). «زاهد» مسیحی بیشتر مستعد شک و تردید است تا مسیحی که از حضور خداوند در میان قوم خود لذت می‌برد.
یحیی تعمیددهنده
(لوقا ۷:۱۸-۲۳)
در یحیی تعمیددهنده نمونه‌ای از یک مسیحی را داریم که شک و تردید دارد زیرا نمی‌تواند دقیقاً بفهمد خدا چه می‌کند. یحیی در زندان بود (متی ۱۱:۲) و نمی‌توانست بفهمد چرا عیسی – مسیحایی که آمدنش را اعلام کرده بود – برای درست کردن اوضاع کمی سریع‌تر حرکت نمی‌کند. چرا هیرودیس شرور هنوز بر تخت سلطنت بود و روم بی‌خدا هنوز کنترل سرزمین اسرائیل را در دست داشت؟ چرا یحیی در زندان نشسته بود جایی که نمی‌توانست مؤثر باشد؟ جای تعجب نیست که این سوال را برای عیسی فرستاد:
«آیا تو همان کسی هستی که قرار بود بیاید، یا باید منتظر دیگری باشیم؟» (لوقا ۷:۱۸).
یحیی خداوند را انکار نمی‌کرد یا ایمان را رها نمی‌کرد. او چیزی را که نمی‌توانست بفهمد زیر سوال می‌برد. کلمه «شک» لزوماً به معنای انکار نیست؛ می‌تواند به معنای سوال کردن نیز باشد. اما سوالات فکری باید به گونه‌ای مطرح شوند که در رابطه ما با خداوند لغزش ایجاد نکنند (۷:۲۳).
رویکرد کتاب مقدس به سوالات دشوار این است که آنها را نزد خداوند ببریم. حدس و گمان بدون دعا، سوال کردن از خداست نه پرسیدن از او، و این رویکرد اشتباهی است. دعا کردن فرار از مسئولیت نیست؛ اعتراف به وابستگی ما به کسی است که تمام پاسخ‌ها را دارد. یحیی تعمیددهنده سوال دشواری داشت، بنابراین آن را مستقیماً نزد خداوند فرستاد و منتظر ماند. خداوند با اشاره به کتاب مقدس به یحیی پاسخ داد. یحیی تعمیددهنده نبوت‌های عهد عتیق را به خوبی می‌دانست. تمام کاری که عیسی کرد این بود که به یحیی نشان داد که نبوت‌های اشعیا در مورد مسیح موعود در حال تحقق است (اشعیا ۳۵:۵-۶). یحیی از زندان آزاد نشد؛ او در آنجا سر بریده شد. اما کلام خدا برای پاسخ به شک و تردیدهای او کافی بود. خداوند اغلب از کلام خود برای پاسخ به شک و تردیدهای فکری ما استفاده می‌کند. پس در اینجا اصل دیگری برای مقابله با شک و تردید وجود دارد – آنها را در دعا در برابر خداوند قرار دهید و منتظر پاسخ او از کلامش باشید.
پطرس
(متی ۱۴:۲۲-۳۳)
در مورد راه رفتن پطرس بر روی آب، نمونه‌ای از یک مسیحی را داریم که شک و تردید دارد زیرا وضعیت حتی برای خدا نیز غیرممکن به نظر می‌رسد. در طول این روایت، تصویری از راه رفتن با ایمان را داریم که خداوند ما را به آن فرا می‌خواند (۱۴:۲۹) در سراسر «دریای زندگی» پرآشوب و مخالف. پطرس شروع به غرق شدن کرد زیرا چشمان خود را از خداوند برداشت تا به طوفان نگاه کند. در این نقطه بود که ایمان او فروکش کرد و شروع به شک و تردید کرد (۱۴:۳۰). نگاه کردن به بادها و امواج مخالف این زندگی همیشه دلسردی و ترس به همراه خواهد داشت. سپر محافظ ایمان پایین می‌آید و شک و تردید در مورد توانایی خداوند به اوج می‌رسد. تنها درمان برای این شک و تردیدها این است که چشمان خود را با وابستگی کامل به خداوند بازگردانیم، همانطور که پطرس مجبور شد انجام دهد (۱۴:۳۰).
اصل مقابله با شک و تردید که از این روایت به دست می‌آید، فقط «چشمان خود را بر خداوند نگه دارید» نیست، بلکه «در جایی باشید که باید چشمان خود را بر خداوند نگه دارید.» سایر شاگردان در قایق امن بودند و در موقعیتی نبودند که رفع شک و تردید را به همان شکلی که پطرس تجربه کرد، تجربه کنند. اگرچه پطرس «غرق شدن» را تجربه کرد، اما «راه رفتن بر روی آب» را نیز تجربه کرد. تنها زمانی که «خطر» راه رفتن با ایمان به جای دیدن را می‌پذیریم، شک و تردید در مورد توانایی خداوند برای مدیریت موقعیت‌های «غیرممکن» از بین می‌رود. آیا تا به حال در موقعیتی بوده‌اید که مجبور شده‌اید فریاد بزنید: «خداوندا، مرا نجات بده!» (۱۴:۳۰)؟ دیدن و تجربه کردن قدرت خداوند در آن موقعیت‌ها به معنای رفع شک و تردید است. شاید خداوند می‌خواهد شما به روشی خاص خدمت کنید. آیا به دلیل چسبیدن به امنیت یک «قایق» عقب‌نشینی می‌کنید؟ دست دراز شده خداوند زنده آماده است تا شما را بگیرد و ایمان شما را افزایش دهد (۱۴:۳۱).
این مثال‌ها به ما نشان می‌دهند که شک و تردید برای پیروان خداوند غیرمعمول نیست. پس اگر گاهی اوقات خود را مانند توما، یحیی تعمیددهنده و پطرس می‌بینیم، تعجب نکنیم. خداوند این وضعیت را ستایش نمی‌کند. در واقع، در هر مورد، توبیخ ملایمی به شکاک وارد می‌شود (متی ۱۴:۳۱؛ لوقا ۷:۲۳؛ یوحنا ۲۰:۲۹). خداوند نمی‌خواهد ما در شک و تردید دست و پا بزنیم، بلکه انتظار دارد که با آنها طبق اصولی که در کلام خود گنجانده است، برخورد کنیم.
